ประวัติความเป็นมา

ศูนย์การทหารอากาศโยธิน หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน กองทัพอากาศ หน่วยงานที่มีภารกิจด้านการฝึกศึกษา อบรม กำลังพลในสายวิทยาการอากาศโยธิน

ความเป็นมาของหน่วย

ประวัติความเป็นมาของศูนย์การทหารอากาศโยธิน หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีภารกิจด้านการฝึกศึกษา อบรมกำลังพลในสายวิทยาการอากาศโยธินนั้น เดิมเป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่ด้านการฝึกศึกษา กระจายอยู่ตามหน่วยขึ้นตรงต่าง ๆ ของกรมอากาศโยธิน ไม่ได้รวมอยู่ในหน่วยงานเดียวกัน แต่หลักฐานที่ปรากฏชัดเจนเริ่มขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๔๙๑ และได้พัฒนาเปลี่ยนแปลงมาตามลำดับ

วันคล้ายวันสถาปนา

๒๓ กรกฎาคม

ถือเอาวันที่จัดตั้ง “กองวิทยาการ” ขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ.๒๕๐๕ เป็นวันคล้ายวันสถาปนาศูนย์การทหารอากาศโยธินของทุกปี

ลำดับเหตุการณ์สำคัญ

  1. พ.ศ. ๒๔๙๑

    จัดตั้งกองการศึกษาทหารส่งทางอากาศ

    ได้มีการจัดตั้งกองการศึกษาทหารส่งทางอากาศ (อัตรากองทัพอากาศ พ.ศ.๒๔๙๑) ตามคำสั่งกระทรวงกลาโหม (พิเศษ) ที่ ๔๙/๑๙๑๒๗ ลง ๙ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๔๙๑ เป็นหน่วยขึ้นตรงต่อกรมอากาศโยธิน ถือเป็นหลักฐานที่ปรากฏชัดเจนครั้งแรกของหน่วยงานด้านการฝึกศึกษาในสายวิทยาการอากาศโยธิน

  2. พ.ศ. ๒๔๙๔

    ยุบเลิกกิจการกรมอากาศโยธิน

    คำสั่งผู้บัญชาการทหารอากาศ ที่ ๑๓๒๓๔/๒๔๙๔ ลง ๑๖ กรกฎาคม ๒๔๙๔ ให้ยุบเลิกกิจการของกรมอากาศโยธิน ส่วนราชการด้านการศึกษาจึงถูกยุบเลิกไปด้วย แต่เป็นการยุบเลิกเพียงกิจการ ส่วนอัตรากำหนดเจ้าหน้าที่ยังคงมีอยู่เช่นเดิม

  3. พ.ศ. ๒๔๙๖

    จัดตั้งส่วนราชการกรมอากาศโยธินอีกครั้ง

    ประกาศใช้อัตรากองทัพอากาศ พ.ศ.๒๔๙๕ ตามคำสั่งกระทรวงกลาโหม (พิเศษ) ที่ ๑๒/๒๐๐๙ ลง ๒๘ มกราคม ๒๔๙๖ ให้จัดตั้งส่วนราชการกรมอากาศโยธินอีกครั้ง โดยมีแผนกทหารราบและแผนกต่อสู้อากาศยานเป็นหน่วยที่รับผิดชอบด้านการศึกษา

  4. พ.ศ. ๒๔๙๘

    ปรับปรุงอัตราและหน่วยด้านการศึกษา

    ตามคำสั่งกระทรวงกลาโหมที่ ๑๔/๓๙๖๓ ลง ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๘ มีหน่วยรับผิดชอบด้านการศึกษา ได้แก่ กองการทหารราบ กองต่อสู้อากาศยาน แผนกศึกษาทหารส่งทางอากาศ และโรงเรียนจ่าอากาศกองประจำการ ทำหน้าที่ควบคุมศึกษาและวิจัยในแต่ละสายวิทยาการ

  5. พ.ศ. ๒๕๐๕

    จัดตั้งกองวิทยาการ — วันสถาปนาหน่วย

    ตั้งแต่ ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๐๕ มีการแบ่งส่วนราชการของกองทัพอากาศตามพระราชกฤษฎีกา พ.ศ.๒๕๐๕ กองวิทยาการได้จัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรก โดยรวมหน่วยที่มีหน้าที่ด้านการศึกษาเข้าเป็นหน่วยเดียวกัน จึงถือเอาวันที่ ๒๓ กรกฎาคม ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันสถาปนาหน่วย

  6. พ.ศ. ๒๕๐๖

    กองวิทยาการขึ้นตรงต่อกรมอากาศโยธิน

    กรมอากาศโยธินเปลี่ยนแปลงการจัดส่วนราชการใหม่ ตามคำสั่งกองทัพอากาศ (เฉพาะ) ลับที่ ๙/๐๖ ให้กองวิทยาการเป็นหน่วยรับผิดชอบด้านการศึกษา มีหน่วยขึ้นตรง ๔ หน่วย ต่อมามีการย้ายที่ตั้งหลายครั้ง จนในปี พ.ศ.๒๕๒๐ ได้ย้ายมาอยู่ ณ พื้นที่ทุ่งสีกัน เขตดอนเมือง

  7. พ.ศ. ๒๕๓๙

    เปลี่ยนนามเป็นศูนย์การทหารอากาศโยธิน

    แก้ไขอัตรากองทัพอากาศ ตามคำสั่งกองทัพอากาศ (เฉพาะ) ที่ ๑๗๑/๓๙ ลง ๑๖ กรกฎาคม ๒๕๓๙ กองวิทยาการจึงเปลี่ยนนามหน่วยมาเป็น ศูนย์การทหารอากาศโยธิน ขึ้นตรงต่อหน่วยบัญชาการอากาศโยธิน ตั้งแต่นั้นมา

  8. พ.ศ. ๒๕๕๒

    ปรับอัตราตำแหน่งผู้บังคับการ

    แก้ไขอัตรากองทัพอากาศ ตามคำสั่งกระทรวงกลาโหม (เฉพาะ) ที่ ๑๐๑/๕๒ ปรับอัตราตำแหน่งผู้บังคับการศูนย์การทหารอากาศโยธิน จากนาวาอากาศเอกพิเศษ เป็นพลอากาศตรี พร้อมปรับโครงสร้างหน่วยขึ้นตรงเป็นหัวหน้ากอง จำนวน ๕ กอง

ประวัติพระพุทธรัตนมาลา

หอพระพุทธรัตนมาลา ณ ศูนย์การทหารอากาศโยธิน

​​เมื่อปี ๒๕๒๕ พันจ่าอากาศเอกบุญธรรม พูนตาล เจ้าหน้าที่ฝ่ายพลาธิการ โรงเรียนเหล่าทหารอากาศโยธินฯ ได้รับเศียรพระพุทธรูปจากพระคุณเจ้ารูปหนึ่งที่วัดดอนเมือง ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๒๖ นาวาอากาศเอกไพบูลย์ ธารีเกษ ผู้อำนวยการกองวิทยาการ กรมอากาศโยธิน ได้พบเศียรพระพุทธรูปและเกิดศรัทธาให้นำไปหล่อต่อองค์จนเต็ม โดยช่างเห็นว่ารูปลักษณ์เป็นปางห้ามญาติ จึงดำเนินการหล่อจนเสร็จสมบูรณ์

จากนั้นได้นำองค์พระไปให้ท่านเจ้าคุณเลิศ วัดอรุณราชวรารามฯ ทำการเบิกพระเนตร และตั้งพระนามว่า “พระพุทธรัตนมาลา” ขณะอัญเชิญกลับได้เกิดเหตุการณ์ฝนฟ้าคะนอง และรถยนต์ขัดข้องถึง ๒ คัน ต้องใช้รถคันที่ ๓ จึงอัญเชิญกลับมาได้ ในปีเดียวกันได้ร่วมกันสร้างหอพระถวาย

ต่อมาในปี ๒๕๓๑ พระพุทธรัตนมาลาถูกโจรกรรมไปจากหอพระ จนกระทั่ง ๖ เดือนต่อมา เจ้าหน้าที่ตำรวจสถานีตำรวจนครบาลดอนเมืองพบเห็นโดยบังเอิญขณะติดต่อราชการที่กรมศุลกากร และจำได้ว่าเป็นพระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยู่ที่หอพระ คณะของกองวิทยาการจึงได้อัญเชิญกลับมา ซึ่งปัจจุบันคือศูนย์การทหารอากาศโยธิน หน่วยบัญชาการอากาศโยธิน เป็นที่เคารพสักการะของข้าราชการและทหารกองประจำการนับแต่นั้นมา

หมายเหตุ : ด้วยความเอื้อเฟื้อประวัติโดย พันจ่าอากาศเอกโสภณ เกษมุนี ข้าราชการหน่วยบัญชาการอากาศโยธิน

สีและตราสัญลักษณ์ประจำหน่วย

สีประจำหน่วย

สีน้ำเงิน

ลักษณะของตราสัญลักษณ์

เป็นรูปคบเพลิงซ้อนทับปืนใหญ่โบราณและปืนเล็กยาวไขว้ ซ้อนทับอยู่เหนือร่มชูชีพตามลำดับ รองรับด้วยช่อชัยพฤกษ์โอบขึ้นทั้งสองข้าง ข้างละเก้าใบ ด้านบนมีดาวสองดวง ด้านล่างมีแถบปลายแฉกสะบัดขึ้น กลางแถบมีคำว่า “ศูนย์การทหารอากาศโยธิน”

ความหมายขององค์ประกอบ

ช่อชัยพฤกษ์
ความมีเกียรติ ความสำเร็จ ความเจริญก้าวหน้า และความจงรักภักดี แสดงถึงความเป็นหน่วยทหารอากาศ
ปืนเล็กยาว
ทหารอากาศโยธิน
ปืนใหญ่โบราณ
ทหารต่อสู้อากาศยาน
ร่มชูชีพ
ทหารส่งทางอากาศ (ปฏิบัติการพิเศษ)
คบเพลิง
ความสว่าง ความรุ่งโรจน์ของปัญญาและความรู้
ดาวสองดวง
ผู้บังคับการศูนย์การทหารอากาศโยธิน มีชั้นยศพลอากาศตรี